Główne pojęcia dotyczące rynku kapitałowego

Rynek papierów wartościowych, rynek hipoteczny i rynek długoterminowych pożyczek bankowych są elementami rynku finansowego, który obejmuje transakcje zawierane za pomocą długoterminowych instrumentów finansowych. Głównym celem tych rynków jest umożliwienie różnym podmiotom (przedsiębiorstwom, bankom, jednostkom samorządu terytorialnego) pozyskania środków na finansowanie inwestycji w majątek trwały lub obrotowy.

Rynek papierów wartościowych pełni rolę instrumentu realokującego kapitał, czyli przekształcającego oszczędności w inwestycje. Rynek papierów wartościowych koncentruje podaż kapitału (ze strony inwestorów) i popyt na kapitał (ze strony emitentów papierów wartościowych). Ten segment jest najlepiej rozwiniętym i najdłużej funkcjonującym segmentem rynku kapitałowego.

Rynek pierwotny jest miejscem gdzie emitenci sprzedają swoje papiery wartościowe po raz pierwszy, pozyskując przy tym kapitał, na rozwój i działalność spółki. Spółka chcąc pozyskać kolejny raz kapitał, może dokonywać emisji obligacji albo nowych akcji.

Wyemitowane akcje mogą być przedmiotami ponownego obrotu między inwestorami na rynku wtórnym. Ten segment rynku jest bardzo ważny, na nim kształtuje się bieżąca cena akcji.

Przepisy prawa nie definiują takich pojęć jak „rynek publiczny” i „rynek niepubliczny”, są one używane dla podkreślenia sposobu zawierania transakcji na rynku, czyli sposobu oferowania instrumentów finansowych przez emitentów i dokonywania obrotu nimi przez inwestorów oraz praw i obowiązków stron takich transakcji.

Rynek niepubliczny (prywatny) obejmuje transakcje oparte na indywidualnych relacjach emitenta z inwestorami i między samymi inwestorami. Możliwości nabycia instrumentów finansowych przez inwestorów nie są ogłaszane w środkach masowego przekazu (telewizja, radio, prasa, sieć internet). Transakcje tego typu są niestandaryzowane i zawierane są w oparciu o ogólne przepisy prawa, regulujące działalność podmiotów biorących udział w transakcji oraz sposób emitowania i nabywania danych papierów wartościowych.

Rynek publiczny to ta część rynku kapitałowego, na którym podmiot składający propozycje nabycia (sprzedaży) instrumentów finansowych, zwraca się do szerokiego nieimiennego grona inwestorów, z wykorzystaniem środków masowego przekazu. W odniesieniu do tego trybu transakcji, obowiązują szczegółowe regulacje prawne mające zapewnić (często anonimowym) inwestorom równy i rzetelny dostęp do informacji i sytuacji emitenta.

Obowiązki te dotyczą emitentów, podmioty pośredniczące w zawieraniu transakcji, podmioty tworzące infrastrukturę obrotu i samych inwestorów. Są to głównie obowiązki nakazujące ujawnianie informacji o sytuacji finansowej i prawnej emitenta, oraz przestrzeganiu określonych prawem jednolitych procedur postępowania przy kierowaniu oferty. Potencjalny inwestor powinien mieć możliwość zapoznania się z tymi informacjami, w celu oszacowania potencjalnego zysku oraz ryzyka towarzyszącego danym papierom, czy też ryzyka związanego bezpośrednio z emitentem i prowadzoną przez niego działalnością. Z reguły papier wartościowy w obrocie publicznym posiadany jest przez bardzo wielu anonimowych inwestorów, ale indywidualnie mają oni bardzo ograniczony wpływ na emitenta, jak również mogliby mieć bardzo ograniczony dostęp do informacji o nim, gdyby nie przepisów prawa.

Z wyżej wymienionych powodów funkcjonowanie emitenta, który pozyskał kapitał w ramach rynku publicznego, jest dodatkowo regulowane, aby ograniczyć możliwość naruszania interesów inwestorów. Najważniejszymi aktami prawnymi dotyczącymi publicznej oferty papierów wartościowych oraz obowiązków informacyjnych na rynku regulowanym są ustawy o ofercie oraz o obrocie instrumentami finansowymi (z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, Dz.U. Nr 183, poz. 1538).. Kolejną ważną ustawą dotyczącą funkcjonowania publicznego rynku papierów wartościowych jest ustawa Dz.U. Nr 157 z 2006 z 21 lipca o nadzorze nad rynkiem finansowym, która organizuje nadzór państwowy nas całym sektorem.

Ustawa o obrocie zdefiniowała pojęcie papieru wartościowego, zaliczają się do nich akcje, obligacje, warranty, certyfikaty inwestycyjne, listy zastawne, kwity depozytowe, prawa do akcji, prawa poboru. Z kolei ustawa o ofercie scharakteryzowała ofertę publiczną i związane z nią pojęcie publicznego proponowania nabycia papierów wartościowych.

Innym ważnym pojęciem, wymagającym opisania, a z którym mamy do czynienia w ramach publicznego rynku papierów wartościowych to - rynek regulowany, a więc zorganizowane miejsce obrotu wtórnego papierami wartościowymi na znaczną skalę. W rozumieniu ustawy o obrocie, rynkiem regulowanym nazywamy działający w sposób stały, system obrotu instrumentami finansowymi, który zapewnia inwestorom powszechny i równy dostęp do informacji rynkowej w tym samym czasie przy kojarzeniu ofert nabycia i zbycia instrumentów finansowych, oraz jednakowe warunki nabywania i zbywania tych instrumentów. Następnym wymogiem jest zapewnienie zorganizowanego i podlegającemu nadzorowi właściwego organu na zasadach określonych w przepisach ustawy o obrocie, jak również uznany przez państwo członkowskie za spełniający te warunki, i wskazany Komisji Europejskiej, jako rynek regulowany.

pitagoras

O Autorze
Artykuły